Doelen stellen

Veel wielersporters hebben een lange voorbereidingsperiode om uiteindelijk een paar weken in het seizoen optimaal te kunnen presteren. Maar wat zijn die prestaties waarvoor getraind wordt precies? En wanneer zijn de sporters tevreden? Om hierachter te komen is het van belang doelen te stellen.

Waarom moet je doelen stellen?

  • Doelen geven een focus, zodat afleiding wordt tegengegaan;
  • Doelen geven motivatie. Je weet waar je naar toewerkt en je eindpunt is heel concreet. Motivatie is er in twee soorten; intrinsiek en extrinsiek. Extrinsiek is gebaseerd op beloningen van buitenaf; prijzen, geld etc. Intrinsieke motivatie is daarentegen gebaseerd op de drive van binnenaf. Intrinsieke motivatie houdt langer aan en mensen zijn bereid om hier echt voor te gaan;
  • Doelen helpen bij de ontwikkeling van de sporter. De sporter leert goed vooruit te kijken, plannen op te stellen en kritisch naar zichzelf te kijken;
  • Doelen geven doorzettingsvermogen. Als dingen niet soepel verlopen, geeft die ‘stip aan de horizon’ toch de moed om door te zetten.

Soorten doelen

Taakgericht

Taakgerichte doelen zijn gericht op het perfectioneren of het goed uitvoeren van een taak, dus een klein onderdeel van de wedstrijd of training. Hiermee wordt de nadruk niet op het presteren gelegd, maar op de verbetering en de weg ernaar toe. Omdat prestaties vaak afhankelijk zijn van externe factoren, zijn taakgerichte doelen vaak makkelijker te halen, wat leidt tot verhoogde motivatie.

Resultaatgericht

Resultaatgerichte doelen zijn gericht op de uitslag. Het hoe of wat is van ondergeschikt belang; alles draait om het uiteindelijke resultaat. Deze manier van doelen stellen gaat voorbij aan alle goede aspecten die voorbij komen als het resultaat daar uiteindelijk niet naar is.

Het stellen van doelen

Om een haalbaar en realistisch doel te stellen, wordt er vaak gewerkt met doelstellingen die geformuleerd zijn volgens het SMART(ER)-principe.

  • Specific - Maak je doelen zo gedetailleerd en precies mogelijk;
  • Measurable – Maak een methode waarmee je je huidige positie kan kwantificeren en wanneer je precies je doel hebt bereikt;
  • Accepted - doelen moeten gedeeld worden met en geaccepteerd worden door alle betrokkenen;
  • Realistic - Het doel is realistisch maar uitdagend;
  • Time phased - Er is een duidelijke tijdsplanning voor de termijn waarop het doel bereikt moet worden;
  • Exciting - Het doel motiveert het individu;
  • Recorded - Het doel en de vooruitgang naar het doel toe worden gemonitord.

GROW Model

Als coach of trainer is kun je je sporters helpen om problemen op te lossen, betere beslissingen te nemen, nieuwe vaardigheden aan te leren en hun carrière verder te helpen. Een benadering die daarbij helpt is het grow-model;

  • G van Goal (doel) – bespreek wat de sporter wil bereiken, zowel op de lange termijn als de korte termijn de verschillende subdoelen die daaraan gekoppeld kunnen worden;
  • R van reality (realiteit) – stel vragen die de atleet helpt na te denken over de huidige situatie gekoppeld aan het doel. Dat betekent dat je vragen stelt die het bewustzijn verhogen en zelfreflectie en denken promoten;
  • O van option (optie) – Moedig de sporters aan om zoveel mogelijk opties te bedenken zonder ze te beoordelen. Help ze ook om out of the box te denken en met creatieve oplossingen te komen. Als ze geen ideeën meer hebben, kunnen ze jou om andere ideeën vragen of kun je zelf suggesties aandragen;
  • W van will (wil) – help de sporters door middel van het stellen van vragen te bepalen welke optie ze nemen, en hoe en wanneer ze deze optie nemen. Besluit wat de eerste stappen naar het bereiken van het doel worden.

Meer informatie

  • Lees op SportKnowHowXL meer over hoe een sportpsycholoog de sporter kan helpen om de ervaren spanning om te zetten in een positieve spanning.
  • Op de website Topsporttopics wordt regelmatig aandacht besteed aan mentale training die atleten meer zelfvertrouwen kunnen geven. Selecteer voor een overzicht van artikelen over mentale training in de rechterbalk 'Mentale training'.
  • Afke van de Wouw is sportpsycholoog en heeft mentale trainingen opgesteld voor sporters die ze helpen bij het mentaal voorbereiden op en herstellen van een wedstrijd. Deze trainingen zijn te downloaden via sportsimagery.nl.
  • Ook NLcoach heeft een onderdeel in haar kenniscentrum gewijd aan mentale training.